Porozmawiaj z nami
Czat udostępnia Firmao.pl CRM
Baza wiedzy

Densytometria – na czym polega i co to za badanie


Dodał: Medicalonline Data: 08.12.2021

Densytometria jest jednym z badań profilaktycznych dotyczących układu kostnego. Jest wykonywana w pracowniach wyposażonych w specjalistyczny sprzęt. Można z niego skorzystać w przychodniach i klinikach. Badanie jest refundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Warto  dowiedzieć się więcej na temat densytometrii i zapytać o nią lekarza podczas najbliższej wizyty kontrolnej. 

Densytometria – co to za badanie? 

Densytometria to badanie gęstości mineralnej kości. Wykorzystuje się w niej promieniowanie rentgenowskie. Najczęściej wykonywana jest w okolicy biodra (szyjki kości udowej) oraz w obrębie odcinka lędźwiowego kręgosłupa. Rzadziej robi się badanie kości przedramienia lub nadgarstka. W wyjątkowych przypadkach kieruje się pacjenta na densytometrię całego ciała. 

Densytometria jest zalecana zwłaszcza osobom z grupy ryzyka osteoporozy. Umożliwia lekarzowi podjęcie decyzji o rozpoczęciu leczenia, a także kontrolować jego skuteczność.

Wskazania do densytometrii

Densytometria jest badaniem przesiewowym u kobiet powyżej 65 roku życia. Wykonywana jest również w przypadku objawów mogących świadczyć o zmniejszeniu gęstości kości. Do pacjentów najczęściej kierowanych na densytometrię należą:

  • kobiety w czasie menopauzy oraz w okresie pomenopauzalnym
  • mężczyźni powyżej 70 roku życia
  • osoby, u których często dochodzi do złamań 
  • pacjenci, u których w rodzinie występuje osteoporoza
  • osoby o bardzo szczupłej budowie ciała
  • osoby, u których doszło do obniżenia wzrostu
  • kobiety podczas hormonalnej terapii zastępczej
  • pacjenci leczeni sterydami
  • chorzy z reumatoidalnym zapaleniem stawów
  • pacjenci z nadczynnością tarczycy
  • osoby chorujące na zespół złego wchłaniania
  • osoby z chorobami żołądka, wątroby i nerek
  • pacjenci z bardzo niskim poziomem wapnia i witaminy D w badaniach laboratoryjnych i w diecie
  • palacze papierosów
  • osoby zbyt często spożywające alkohol
  • pacjenci z osteoporozą w trakcie leczenia 
  • osoby, u których przeważa pozycja siedząca w ciągu dnia

Te grupy osób są najbardziej narażone na wystąpienie obniżonej gęstości kości. Ważne jest szybkie zdiagnozowanie zmian w ich strukturze. Pozwala to odpowiednio wcześnie rozpocząć leczenie. To z kolei umożliwia spowolnienie niekorzystnych procesów ubytku tkanki kostnej.  Badanie to może być wykonane niezależnie od wieku pacjenta. 

Przeciwwskazania do densytometrii

Obok wielu wskazań do wykonania badania występują tu również przeciwwskazania. Są one jednak nieliczne. Należą do nich:

  • ciąża – ze względu na promieniowanie rentgenowskie i jego wpływ na płód
  • czas do 48 godzin po podaniu środka kontrastowego (np. po tomografii komputerowej lub rezonansie magnetycznym)

Jak się przygotować do densytometrii?

Odpowiednie przygotowanie do badania sprawia, że jego wynik jest bardziej wiarygodny.

Najważniejsze zalecenia przed densytometrią:

  • Na 24 godziny przed badaniem nie powinno się stosować preparatów zawierających wapń.
  • Inne leki należy przyjąć normalnie, według zaleceń lekarza.
  • W dniu badania nie trzeba być na czczo. 
  • Na badanie densytometryczne należy dobrać ubiór w taki sposób, aby nie było w nim metalowych elementów. Dotyczy to guzików, zamków, klamry paska, a także biżuterii. Jest to bardzo istotne, gdyż obecność metalu w polu badania może zaburzyć jego wynik. 

Jak działa densytometr?

Densytometr działa na zasadzie promieniowania rentgenowskiego. Przenika ono przez kości, a dawka promieni, jaka przez nie przechodzi jest przedstawiana w formie liczbowej. W zależności od tego, jaką kości mają gęstość mineralną przenika przez nie inna dawka promieniowania. Jeżeli kości mają prawidłową gęstość, przepuszczają niewiele promieni. Przy osteoporozie kość przepuszcza ich więcej. Wartości te są przekazywane do elektronicznego detektora. To urządzenie czyta ilość pochłoniętego promieniowania. 

Densytometr składa się z ramienia wyposażonego w czujnik oraz z lampy rentgenowskiej. W pracowni densytometrii znajduje się także specjalny stół do badań RTG. 

Densytometria – jak wygląda badanie?

Przychodząc na badanie densytometryczne w pierwszej kolejności mierzony jest wzrost oraz masa ciała. Następnie wykonywane jest badanie za pomocą specjalnego aparatu rentgenowskiego. Pacjent najczęściej znajduje się w pozycji leżącej na plecach. Nad odcinkiem badanym jest ustawione ramię aparatu. Ważne jest, aby nie poruszać się w czasie trwania badania.Trwa ono 2-3 minuty dla jednej okolicy ciała. W przypadku badania gęstości kości promieniowej i łokciowej przyjmuje się pozycję siedzącą. 

Jak czytać wyniki densytometrii?

Zaraz po badaniu otrzymuje się jego wynik. Zawiera on porównanie do gęstości kości dwóch grup osób:

  • wskaźnik T (T-score) – odniesienie do zdrowych, młodych osób

W zależności od wartości wskaźnika T wynik można interpretować jako prawidłowy lub stwierdzić osteoporozę. Odczytuje się go według norm:

  • +1.0 do -1.0. – wartość prawidłowa
  • -1.0. do -2.4. – zmniejszona masa kostna (osteopenia)
  • od -2.5. i wartości niższe – osteoporoza
  • wskaźnik Z (Z-score) – porównanie do grupy rówieśników 
  •   Wskaźnik Z niższy lub równy -2.0 – zmniejszona gęstość kości w porównaniu z osobami w tym samym wieku i tej samej płci                               

Dane te otrzymuje się zaraz po zakończeniu badania w formie wydruku. Zawiera on też obraz okolicy poddanej badaniu i schematy graficzne. Wartości gęstości kości podane są w g/cm2. Należy zabrać wynik densytometrii na kolejną wizytę u lekarza, który pomoże w jego interpretacji. W razie potrzeby przepisze również odpowiednie leki i doradzi w sprawie racjonalnego odżywiania.

 Jak często wykonuje się densytometrię? 

Jeżeli wyniki poprzednich densytometrii były prawidłowe, badanie powtarza się co 2 lata. W przypadku stwierdzenia osteoporozy lub osteopenii częstotliwość badania jest ustalana indywidualnie przez lekarza. Zwykle jest to raz na 12 miesięcy. Densytometria wiąże się z niewielką dawką promieniowania rentgenowskiego. Warto wykonywać badania kontrolne na tym samym aparacie, na którym robiono wcześniejsze badania. Wtedy ich wynik jest w najlepszym stopniu porównywalny. 

Dlaczego warto wykonywać densytometrię? 

Densytometrię warto wykonać, gdyż jej wynik może pomóc odpowiednio wcześnie rozpocząć leczenie. Zmniejszona masa kostna to duże ryzyko złamań. Najczęściej do nich dochodzi w okolicach biodra (szyjka kości udowej) i w obrębie kręgów. Urazy te mogą na wiele tygodni ograniczyć możliwość poruszania się. To z kolei wiąże się z licznymi powikłaniami. Wykonując densytometrię, przy wczesnym wykryciu osteoporozy można włączyć leki, dzięki którym ryzyko złamań stanie się mniejsze. Osoby z osteopenią mogą również pod kontrolą lekarza rozpocząć inne formy leczenia. Dobrym rozwiązaniem są tu odpowiednie ćwiczenia i prawidłowy sposób odżywiania. Środki te włączone we właściwym momencie pomogą zmniejszyć tempo postępu choroby. 

 

fb