Szukasz sprzętu medycznego? Wypełnij darmowe zapytanie
Wypełnij darmowe zapytanie
MedicalOnline.pl wyszukuje najlepszych dostawców
i przesyła im Twoje zapytanie
Dostawcy przesyłają Ci oferty handlowe dotyczące zapytania
sprzęt medyczny
Wyślijzapytanie ofertowe

Szpital ery informatycznej

Marek Pilch-Kowalczyk/PM | 2009-04-14
Szpital ery informatycznej

W Polsce informatyzacja szpitali na dużą skalę nastąpiła w ramach programu Banku Światowego realizowanego w drugiej połowie lat 90-tych.

Pierwszy eksperymentalny system szpitalny, skierowany na część medyczną, uruchomiono w roku 1971. W latach 70-tych i 80-tych wykonano ogromną pracę standaryzacyjną umożliwiającą wprowadzenie zarządzania informacją medyczną i jej wymianę. I tak rewolucja technologiczna lat 90-tych umożliwiła masową komputeryzację opieki zdrowotnej, a rozpowszechnienie Internetu rozwiązało problemy wymiany danych. 

W Polsce informatyzacja szpitali na dużą skalę nastąpiła w ramach programu Banku Światowego realizowanego w drugiej połowie lat 90-tych. Obecnie informatyka medyczna opiera się na pięciu fundamentalnych standardach:

 

  • HL7 – wymiana danych , 
  • NCPDP – zlecenia apteczne, 
  • IEEE 1073 – urządzenia medyczne, 
  • DICOM – obrazowanie, 
  • LOINC – systemy laboratoryjne.


Wyzwaniem stały się ponadinstytucjonalne systemy Elektronicznego Rekordu Medycznego (EMR) oraz integracje z narodowymi rejestrami medycznymi.

Systemy IT w szpitalu


Systemy informatyczne w szpitalu należą do wielu kategorii: systemy obiegu dokumentów, systemy finansowo-księgowe, systemy ERP oraz inne systemy nadzoru obiegu dóbr materialnych, systemy automatycznego nadzoru i sterowania i wiele innych. Wszystkie jednak uległy specjalizacji, która tworzy z nich nowe rodzaje systemów. Inna klasyfikacja dzieli je na systemy ogólnoszpitalne (HIS) oraz specjalizowane podsystemy obsługujące :
 

  • aptekę szpitalną wraz obsługą dawkowania indywidualnego leków, 
  • zakład diagnostyki obrazowej (RIS/PACS), 
  • laboratorium (LIS) 
  • specjalizowane systemy wspomagania diagnostyki i terapii (CADT) 
  • systemy automatycznego nadzoru i rejestracji zdarzeń.


Systemy ogólnoszpitalne dzielą się na tzw. „część białą” – obsługującą wydarzenia medyczne oraz „część szarą” – obsługującą finanse, ruch materiałowy oraz zarządzanie wraz z analityką zarządczą. Wielość źródeł informacji i konieczność wielopłaszczyznowej wymiany danych czynią współczesną infrastrukturę informatyczną szpitala niezwykle skomplikowaną.

Po co nam komputery?

W pewnych kręgach mówi się, że komputeryzacja stwarza więcej problemów niż ich rozwiązuje. Powstaje więc pytanie, po co tę żabę jeść? Odpowiedź na nie przynosi lista problemów rozwiązywanych przez komputeryzację, jak również pewne efekty uboczne tego procesu.

Najważniejszymi wydarzeniami w metodologii leczenia w ostatnim 25-leciu było wprowadzenie medycyny opartej o wiedzę (evidence based medicine), systemu zarządzania jakością, oraz standaryzacji procedur i dokumentacji medycznej. Wszystkie te osiągnięcia spowodowały skokowy wzrost jakości i efektywności opieki medycznej, a ich wprowadzenie nie byłoby możliwe bez komputeryzacji. Także nowe technologie medyczne nie potrafią się obyć bez infrastruktury informatycznej, bez której ich użycie jest niemożliwe bądź nieefektywne. Jesteśmy również świadkami przyrostu wiedzy niemożliwego do opanowania bez technologii IT oraz powstawania mechanizmów gromadzenia lokalnego doświadczenia, które zwrotnie wpływają na zarządzanie procesami leczniczymi.

Specyficzne obszary IT

Zakład diagnostyki obrazowej jest bardzo specyficzną częścią w strukturze szpitalnej. Wynika to ze stale rosnącej roli obrazowania w procesie leczniczym oraz z faktu produkcji największych ilości danych w całym systemie szpitalnym. Specyfika ta, odrębny protokół wymiany danych oraz konieczność posiadania doświadczenia na tym polu, utrzymują systemy RIS/PACS jako odrębne wyspecjalizowane systemy IT. Typowy system składa się z:
 
podsystemu obiegu dokumentów z elementami planowania, rozliczeń i statystyk zarządczych (RIS)
podsystemu obiegu obrazów (PACS) wraz z wyspecjalizowanymi stacjami diagnostycznymi 
cyfrowych urządzeń diagnostycznych jako źródeł danych obrazowych  spiętych z systemem listami roboczymi i komunikatami MPPS (Modality Performed Procedure Step) oraz licznych interfejsów (HL7, rozliczenia NFZ, web-dystrybucja, teleradiologia) umożliwiających  wymianę danych z innymi systemami szpitala i otoczenia.

Taka wielomodułowa konstrukcja systemu i jego wyodrębnienie z systemu szpitalnego daje wielorakie korzyści, w tym : możliwość sprawniejszej i częstszej modernizacji, realizacji zadań diagnostyki obrazowej także w modelach outsourcingu i powierzonego zarządzania, realizacji kluczowej części infrastruktury przez podmioty wyspecjalizowane – a zatem wyższej jakości i sprawności rozwiązań. Rozwiązanie takie umożliwia także przeniesienie do szpitali doświadczeń wyspecjalizowanych firm realizujących wyłącznie usługi diagnostyki obrazowej, które obecnie stały się liderami w opracowaniu nowatorskich rozwiązań organizacyjnych i technologicznych. Ścisła współpraca z prywatnym sektorem opieki zdrowotnej daje również gwarancje wsparcia informatycznego, nieuniknionego przecież procesu prywatyzacji polskich szpitali. 

Blaski i cienie

W informatyce zdrowotnej nie ma rozwiązań z  tzw. „półki”. Każdy szpital jest odrębną jednostką, w którym co prawda obowiązują te same reguły, ale szczegóły organizacji oraz interakcji z otoczeniem są specyficzne. Wdrożenie rozwiązań IT  wymaga sporej pracy zarówno po stronie dostarczającego system – jak i szpitala. Dobrze przeprowadzone wdrożenie daje natychmiast widoczne efekty, zarówno w warstwie uporządkowania organizacji pracy, jak i zwiększenia jej efektywności i jakości. Najlepiej sprawdza się tu zasada: „Standaryzować wszystko, co da się standaryzować i dopasowywać do lokalnych warunków i zwyczajów tyle, ile jest możliwe i celowe”. Wdrożeniowcy powinni pomagać w analizie lokalnych warunków i  w inwentaryzacji ścieżek oraz procedur postępowania, które należy wesprzeć w systemie. Wdrożenia są udane gdy dyrekcja i personel szpitala są aktywne w tej współpracy, gdy mają motywację i świadomość, że wprowadzenie systemu przyniesie im korzyści dalece wykraczające poza nakład wysiłku. Postawa pasywna, oczekiwanie, że dostawca systemu rozwiąże wszystkie lokalne problemy, a wdrożenie odbędzie bez udziału i wysiłku szpitala jest najlepszą receptą na porażkę.  Warto także wspomnieć, że wdrożenie jest także okazją do przemyślenia i wprowadzenia zmian w organizacji pracy, które w innych okolicznościach byłyby trudne, bądź niemożliwe do przeprowadzenia.

Perspektywy

Przyszłość tworzy się już dziś. Wiele krajów realizuje śmiałe projekty regionalne i narodowe, których wspólną cechą jest „pacjento-centryczność”. Utworzenie efektywnie działających Elektronicznych Rekordów Medycznych w skali państw to kwestia najbliższych kilku lat. Rozwój dotyczyć będzie również systemów zarządzania wiedzą, systemów badawczych opartych o data-mining, mobilności oraz pracy zdalnej. W skali  Polski należy oczekiwać nowej generacji systemów szpitalnych (HIS) oraz burzliwego rozwoju rynku teleradiologicznego. Obserwować będziemy powstawanie specjalizowanych regionalnych i ponadregionalnych platform branżowych, obejmujących wymianę danych, tworzenie e-rynków zaopatrzenia oraz wymianę usług szczególnie w zakresie zdalnych konsultacji i edukacji.

Przyszłość zatem jest pełna fascynujących nowych wyzwań i możliwości.

Brak tagów