Szukasz sprzętu medycznego? Wypełnij darmowe zapytanie
Wypełnij darmowe zapytanie
MedicalOnline.pl wyszukuje najlepszych dostawców
i przesyła im Twoje zapytanie
Dostawcy przesyłają Ci oferty handlowe dotyczące zapytania
sprzęt medyczny
Wyślijzapytanie ofertowe

Czy pisemne oświadczenia woli pacjenta mogą być obowiązkowe?

Łukasz Siudak | 2011-07-21

W rozporządzeniu Ministra Zdrowia z  21 grudnia 2010 r. w sprawie rodzaju i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania wymienione zostały trzy rodzaje oświadczeń pacjenta. Są one jego prawem do wyrażenia woli, np. w jaki sposób i komu z jego najbliższych przekazywać informacje o jego stanie zdrowia Ich składanie nie jest obowiązkiem, ale znacznie ułatwia pacjentowi i jego rodzinie uzyskiwanie informacji w placówce medycznej.

W związku  rozporządzeniem Ministra Zdrowia z  21 grudnia 2010 r. w sprawie rodzaju i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania (dalej: rozporządzenie Ministra Zdrowia) powstało wiele wątpliwości interpretacyjnych, nie tylko dotyczących oświadczeń pacjenta, ale i działalności niektórych oddziałów NFZ, które nakładają kary na lekarzy i NZOZ z tytułu braku realizacji wytycznych wynikających z rozporządzenia Ministra Zdrowia.  
 
Trzy rodzaje oświadczeń pacjenta

Lekarze i osoby odpowiedzialne za prowadzenie dokumentacji medycznej są zobowiązane do dołączania do każdej indywidualnej dokumentacji medycznej trzech rodzajów oświadczeń:
1) oświadczenia pacjenta o upoważnieniu osoby bliskiej do uzyskiwania informacji o jego stanie zdrowia i udzielonych świadczeniach zdrowotnych,
2) oświadczenia pacjenta o upoważnieniu osoby bliskiej do uzyskiwania dokumentacji,
3) oświadczenia pacjenta o wyrażeniu zgody na przeprowadzenie badania lub udzielenie innego świadczenia zdrowotnego (§ 8 rozporządzenia Ministra Zdrowia).

Menedżerowie placówek medycznych uważają, że wymienione oświadczenia mogą chronić świadczeniodawcę przed  rosnącą falą roszczeń ze strony pacjentów.

Wbrew stanowisku wyrażanemu przez niektóre oddziały NFZ nie można zmusić pacjenta do złożenia jakiegokolwiek oświadczenia woli. Pacjent ma prawo do uzyskania informacji, a nie obowiązek złożenia oświadczenia

Przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia muszą być interpretowane zgodnie z innymi regulacjami, w tym przede wszystkim zgodnie z ustawą z  5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i zawodach lekarza dentysty. W art. 34 tejże ustawy wskazano, iż forma pisemna oświadczenia pacjenta jest zarezerwowana tylko do zabiegów operacyjnych oraz metod leczenia lub diagnostyki, które stwarzają podwyższone ryzyko. Zgodnie z hierarchią aktów prawnych wynikającą z ustawy zasadniczej (konstytucji), w przypadku sprzeczności aktu niższego rzędu (rozporządzenia), a aktem wyższego rzędu (ustawą) pierwszeństwo w stosowaniu ma akt rangi wyższej.Oddziały NFZ nie mają zatem prawa karać lekarzy oraz odpowiedzialnych za prowadzenie NZOZ lub SPZOZ za brak tego rodzaju oświadczeń, które są jedynie prawem pacjenta, z którego to prawa nie musi on korzystać.

SPRAWDŹ! Specjalistyczna publikacja -  Instrukcja ochrony danych osobowych w ZOZ!

Jak informować pacjentów o możliwości składania oświadczeń

Osoba, która prowadzi praktykę lekarską, NZOZ lub innego rodzaju placówka są zobowiązani  wykazać, iż poinformowali pacjenta o możliwości złożenia oświadczeń. 
Można do tego wykorzystać karty wywiadu pacjenta przed badaniem i karty rejestracji, formularzy osobowych, w których lekarz lub NZOZ wskażą rozporządzenie Ministra Zdrowia jako podstawę prawną do złożenia tego rodzaju oświadczeń.

Złożenie wymienionych oświadczeń przez pacjenta jest jego prawem i nie ma możliwości jego wyegzekwowania. Zawsze jednak warto sugerować pacjentowi wypełnienie i złożenie oświadczenia oraz załączenie go do dokumentacji medycznej. Ułatwia to postępowanie w sytuacjach nagłych, np. braku kontaktu z pacjentem. Mając oświadczenie bez obaw można wskazanej przez pacjenta osobie przekazywać wszelkie dokumenty i informacje o stanie jego zdrowia i choroby Gwarantuje to także większe bezpieczeństwo w przypadku kontroli NFZ,.
Brak wymienionych oświadczeń może znacznie utrudnić zgodne z prawem przekazywanie informacji lub podejmowanie decyzji o przeprowadzeniu badań i zabiegów mogących stworzyć ryzyko dla zdrowia i życia pacjenta.

Czy trzy oświadczenia to trzy dokumenty?

Zgodnie z celem składania przedmiotowych oświadczeń warto jest stosować się wprost do treści rozporządzenia Ministra Zdrowia i sugerować pacjentom złożenie trzech odrębnych oświadczeń. Mogą być one zawarte  na jednej stronie kartki A4, ale najlepiej gdyby każde z nich zostało osobno podpisane. 

Rozporządzenie Ministra Zdrowia nie wskazuje wzoru wymienionych oświadczeń, zatem nie można  negować poprawności jego złożenia ze względu na formę - nie jest to realizacja obowiązków lekarskich, lecz  pisemna emanacja praw pacjenta.

Wzory oświadczeń pacjenta do otrzymywania informacji o jego stanie zdrowia i udzielanych mu świadczeniach zdrowotnych,  do uzyskiwania jego dokumentacji medycznej, o wyrażeniu zgody na przeprowadzenie badania lub udzielenie innego świadczenia zdrowotnego zamieszczamy w wersji online na stronie www.serwiszoz.pl w zakładce Wzory dokumentów/Pacjent. Wejdź i pobierz bezpłatnie!


Kary i upomnienia nakładane przez oddziały NFZ

Oddziały NFZ nie mogą nakładać kar i upomnień w związku z brakiem wymienionych oświadczeń pacjenta w dokumentacji medycznej.
Kary finansowe wynikające z podpisanych umów o udzielanie świadczeń nakładane są zgodnie z zawartym kontraktem z NFZ, w którym jednym z obowiązków jest zgodne z prawem prowadzenie dokumentacji. Wysokość kary wynika wprost z umowy oraz zazwyczaj jest brany pod uwagę stopień naruszenia przepisów.

Podstawa prawna: 
• rozporządzenie Ministra Zdrowia z 21 grudnia 2010 r. w sprawie rodzaju i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania - Dz.U.  nr 252, poz. 1697,
• ustawa z 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty – tekst jedn.: Dz.U. z 2008 r. nr 136, poz. 857 ze zm.,
• ustawa z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta - Dz.U. z 2009 r. nr 52, poz. 417 ze zm.

Kiedy pacjent ma prawo do wizyty domowej lekarza POZ
25.02.2011Dariusz Poznański, Ministerstwo Zdrowia, Departame&hellip
Gdzie przechowywać paszport techniczny urządzeń medycznych
24.01.2011Krzysztof Tuczapski/Prezes zarządu Zamojskiego Szp&hellip
Jak prowadzić dokumentację medyczną od 1 stycznia 2011 r.
01.04.2011Dariusz Poznański , Departament Organizacji Ochron&hellip
Ustawa o działalności leczniczej uchwalona przez Senat
06.04.2011Serwis Kadry Zarządzającej ZOZ
więcej