Szukasz sprzętu medycznego? Wypełnij darmowe zapytanie
Wypełnij darmowe zapytanie
MedicalOnline.pl wyszukuje najlepszych dostawców
i przesyła im Twoje zapytanie
Dostawcy przesyłają Ci oferty handlowe dotyczące zapytania
sprzęt medyczny
Wyślijzapytanie ofertowe

Umowy o zakazie konkurencji z personelem medycznym szansą na ograniczenie niekorzystnych dla ZOZ praktyk

Marek Rotkiewicz, ekspert prawa pracy | 2011-04-12
Z powodu nasilających się praktyk prowadzenia przez pracowników ZOZ działalności konkurencyjnej, należy przeanalizować prawne aspekty możliwości umownego ograniczania takiej działalności. Zawieranie umów o zakazie konkurencji skutkuje dla wielu placówek, które nie zgromadzą odpowiedniej kadry,  niemożliwością podpisania kontraktu z NFZ.

Zawarcie z pracownikiem personelu medycznego dodatkowej umowy o zakazie konkurencji jest jedyną praktyczną możliwością kwestionowania jego dodatkowej działalności zawodowej, która jest oczywistym działaniem na szkodę zakładu pracy. Aby zakaz działalności konkurencyjnej w czasie trwania stosunku pracy obowiązywał, musi zostać zawarta odrębna umowa, jednak nie musi ona polegać na podpisaniu dodatkowego, poza umową o pracę, dokumentu. Ma ona samodzielny byt prawny, co oznacza, że zapisy o zakazie działalności konkurencyjnej mogą znaleźć się w treści umowy o pracę lub zapis będący zakazem konkurencji lub klauzulą konkurencyjną. W rezultacie konkurencyjne placówki mają mniejsze szanse na podpisanie kontraktu z NFZ, ponieważ nie zdołają skompletować odpowiedniego personelu.
Sytuacja, gdy pracownik odmawia podpisania takiej umowy stanowi podstawę do rozwiązania stosunku pracy przez ZOZ. Jako powód można wówczas podać utratę zaufania do danego pracownika. Dodatkowo, w wyroku z 5 marca 2007 r. Sąd Najwyższy wskazał, że pracownik zatrudniony na stanowisku kierowniczym, odmawiając podpisania deklaracji lojalnościowej wobec pracodawcy, musi się liczyć ze zwolnieniem dyscyplinarnym.
Uwaga: Jeżeli strony stosunku pracy nie zawarły umowy o zakazie konkurencji, nie można uznać prowadzenia przez pracownika działalności konkurencyjnej względem swojego pracodawcy za wystarczający powód wypowiedzenia mu umowy o pracę.
Odpłatność umowa o zakazie podejmowania działalności konkurencyjnej w czasie trwania stosunku pracy zależy od woli umawiających się stron.
Sąd Najwyższy w wyroku z 8 maja 2002 r. wskazał, że zawarcie umowy o zakazie konkurencji nie jest sprzeczne z istotą wykonywania zawodu lekarza. Kodeks pracy nie wyłącza bowiem żadnych grup zawodowych, w tym takzę lekarzy, z zawierania umów zakazujących prowadzenia działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy.

Czym jest działalność konkurencyjna?

Pojęcie „działalności konkurencyjnej” nie zostało zdefiniowane w kodeksie pracy. Uznaje się, że jest to każda działalność, która wchodzi w zakres działania pracodawcy i obiektywnie może zagrażać jego interesom (to, czy faktycznie doszło do naruszenia nie ma tutaj znaczenia). Pracownik prowadzi działalność konkurencyjną wykonując każdą pracę, niezależnie czy wykonuje dane działania odpłatnie, czy nieodpłatnie, ani na jakiej podstawie prawnej czy też bez takiej podstawy. W każdym przypadku będzie ona bowiem wpływała w jakiś sposób, nawet bardzo pośrednio, na pozycję rynkową zakładu ZOZ w którym jest zatrudniony.

Ważne: Jeżeli w umowie o zakazie działalności konkurencyjnej umieszczamy  listę firm, które uważane będą za prowadzące działalność konkurencyjną, należy pamiętać, aby użyć wobec nich formuły „za podmioty prowadzące działalność konkurencyjną uważa się przede wszystkim następujące firmy”. Dzięki temu możliwe jest poszerzenie takiej listy w przyszłości, a jednocześnie wskazuje się najbardziej prawdopodobne drogi prowadzenia działalności konkurencyjnej w danym momencie.

W umowie o zakazie konkurencji nie można określić ryczałtowej kwoty za złamanie zakazu konkurencji, nie można też ustalić kary umownej. Postanowienia wprowadzające obowiązek zapłaty takiej kary konkurencji są nieważne. Kwestie te są regulowane na podstawie kodeksu pracy, którego przepisy wyłączają w tym przypadku zastosowanie art. 483 kodeksu cywilnego.
W wyroku z 2 października 2003 r. Sąd Najwyższy wskazał, że przedstawienie pracownikowi do podpisania umowy o zakazie konkurencji, której projekt zawierał niezgodną z prawem pracy klauzulę wprowadzającą karę umowną, w dodatku w rażąco wygórowanej wysokości, uprawnia pracownika do odmowy podpisania projektu. W tym przypadku odmowa nie stanowi podstawy do wypowiedzenia stosunku pracy.
Dochodzenie roszczeń od pracownika łamiącego umowę o zakazie konkurencji
Jeśli ZOZ poniósł szkodę na skutek naruszenia przez pracownika zakazu konkurencji przewidzianego w umowie, może dochodzić od pracownika jej wyrównania na zasadach określonych w przepisach Kodeksu pracy o odpowiedzialności pracownika za szkodę wyrządzoną pracodawcy. Wysokość przysługującego zakładowi opieki zdrowotnej odszkodowania zależy od wysokości szkody pracodawcy oraz stopnia winy pracownika.
Jeżeli szkoda została wyrządzona nieumyślnie wskutek naruszenia wysokość odszkodowania nie może przekroczyć kwoty trzymiesięcznego wynagrodzenia pracownika. Jeśli umyślność nie budzi wątpliwości, pracownik ponosi pełną odpowiedzialność.

W sprawach nieunormowanych przepisami prawa pracy do stosunku pracy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego, ale tylko wówczas, jeżeli nie są one sprzeczne z zasadami prawa pracy.

Zakaz konkurencji a szczególna rola zawodu lekarza

Zawód lekarza jest zawodem szczególnym, którego powołaniem jest - zgodnie z art. 2 Kodeksu Etyki Lekarskiej - ochrona życia i zdrowia ludzkiego, zapobieganie chorobom, leczenie chorych oraz niesienie ulgi w cierpieniu. Tym samym lekarz powinien móc wypełniać swoje powołania. Zakaz konkurencji nie oznacza pozbawienia go możliwości wykonywania zawodu. Jest jedynie prawnym ograniczeniem, wprowadzonym w stosunku do lekarza będącego pracownikiem. Wynika ono z faktu pozostawania w stosunku pracy i mają na celu ochronę pracodawcy, którego interesy zostają zagrożone przez nierzetelne wykonywanie obowiązków przez pracownika. Nie godzi to jednak w konstytucyjną zasadę wolności wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy wyrażoną w art. 65 ust. 1, według którego każdy ma prawo decydować w sposób nieskrępowany o tym, czy będzie realizować swoje prawo do pracy oraz jaki wybierze zawód i miejsce pracy.

Więcej porad znajduje się na stronie internetowej Serwis Kadry Zarządzającej ZOZ
Kiedy pacjent ma prawo do wizyty domowej lekarza POZ
25.02.2011Dariusz Poznański, Ministerstwo Zdrowia, Departame&hellip
Gdzie przechowywać paszport techniczny urządzeń medycznych
24.01.2011Krzysztof Tuczapski/Prezes zarządu Zamojskiego Szp&hellip
Jak prowadzić dokumentację medyczną od 1 stycznia 2011 r.
01.04.2011Dariusz Poznański , Departament Organizacji Ochron&hellip
Ustawa o działalności leczniczej uchwalona przez Senat
06.04.2011Serwis Kadry Zarządzającej ZOZ
więcej