Szukasz sprzętu medycznego? Wypełnij darmowe zapytanie
Wypełnij darmowe zapytanie
MedicalOnline.pl wyszukuje najlepszych dostawców
i przesyła im Twoje zapytanie
Dostawcy przesyłają Ci oferty handlowe dotyczące zapytania
sprzęt medyczny
Wyślijzapytanie ofertowe

Jakość mammografu na wagę życia

Daniel Mieczkowski/Nowoczesna Klinika | 2010-09-13
Jakość mammografu na wagę życia

Jakość mammografu na wagę życia

Co roku ponad 5 tys. kobiet w Polsce umiera na raka piersi, a u 14,5 tys. kolejnych lekarze stwierdzają tę chorobę. Jakość badań profilaktycznych polepsza się, jednak inwestycje w nowoczesny sprzęt mogą jeszcze bardziej poprawić sytuację. Podstawowym wyznacznikiem ceny mammografu skriningowego jest obecnie funkcjonalność aparatu-im bardziej zautomatyzowana obsługa, tym aparat droższy. Ten sam mammograf znanego producenta w wersji analogowej jest do kupienia za około 250 tys. zł, a w wersji cyfrowej nie mniej niż 1,2 mln zł.

 W tym roku jakość ośrodków wykonujących mammografię w ramach ogólnopolskiego Programu Wczesnego Wykrywania Raka Piersi okazała się być znacznie lepsza, niż w roku ubiegłym. Na 254 skontrolowanych przez warszawskie Centrum Onkologii poradni, kontroli nie zaliczyło 13. Jeszcze niedawno jakość badań mammograficznych była fatalna - rok temu podobnego sprawdzian, zleconego przez Ministerstwo Zdrowia, nie zaliczyła co czwarta poradnia. Dwa lata temu aż 66 ośrodków spośród 284 biorących udział w ogólnopolskim Programie Wczesnego Wykrywania Raka Piersi miało problem z wykryciem nowotworu i nie przeszło kontroli klinicznej centralnego ośrodka koordynującego program w Warszawie, podczas której oceniano jakość i opis zdjęć rentgenowskich.

 Zdaniem dr Jerzego Giermka z warszawskiego Centrum Onkologii, kierownika Biura ds. Realizacji Programów Przesiewowych w końcu udało się poprawić jakość badań. Ośrodki były pod uważną obserwacją mediów i pacjentów, musiały coś zrobić, jeśli dalej chciały pracować. Poskutkowały też szkolenia pracowników ośrodków. W tym roku kontrolerzy ocenili dwa razy więcej zdjęć, niż w poprzednich latach. Sprawdzali m.in., czy są one wyraźne i prawidłowo opisane, ponieważ tylko wtedy można wykryć zmiany nowotworowe w piersi.

 Według dr Jerzego Giermka nowoczesne technologie mogłyby w dużej mierze rozwiązać problem kontroli jakości badań. - W tej chwili na świecie zaczyna przeważać mammografia cyfrowa. Powoli w Polsce także coraz więcej placówek przechodzi na system mammografii cyfrowej – mówi lekarz z warszawskiego Centrum Onkologii. - Oznacza to zupełnie inną kontrolę jakości – dodaje. Jak tłumaczy przy informatyzacji ochrony zdrowia i umożliwieniu przesyłania obrazów na odległość, można stworzyć jeden ośrodek, który będzie w stanie kontrolować jakość. - Przykładowo w Holandii jest ośrodek, który codziennie sprawdza obrazy – zauważa dr Giermek. Trzeba jednak wziąć pod uwagę fakt, że Holandia jest dosyć małym krajem. - Choć mimo mniejszej liczby ośrodków, dzięki specjalizacji, mogą one wykonywać dużą liczbę badań – mówi Jerzy Giermek. Jego zdaniem trzeba też zwrócić uwagę na fakt, że ucyfrowienie mammografii, które prowadzi do wykonywania większej liczby badań w krótszym czasie, jest opłacalne.

Skriningowe wymagania

Wymagane parametry mammografów do badań skriningowych w ramach ministerialych programów są określane corocznie w postaci załącznika do umowy zawieranej z NFZ.

- Wymagania zmieniają się corocznie i konieczne jest bieżące śledzenie tych zmian. Zmiany mają na celu zapewnienie możliwie wysokiej jakości uzyskiwanych badań przy aktualnym rozwoju techniki medycznej – tłumaczy Mariusz Rogaliński, kierownik działu radiologii firmy Timko, autoryzowanego dystrybutora amerykańskiej firmy Lorad-Hologic, lidera w produkcji mammografów analogowych i cyfrowych. - Od kilku lat określane są również wymogi zależne od stosowanej techniki wykonywania badań: technika analogowa oparta na filmie i technika oparta o detektory cyfrowe – dodaje. Jego zdaniem należy pamiętać że określone są nie tylko wymagania dotyczące samego mammografu, ale również całego środowiska w którym wykonywane są badania. Dotyczy to pomieszczeń, wyposażenia do przeglądania badań, kontroli jakości i ochrony radiologicznej.

Wymogi ministerialne mają zapewnić wykonywanie możliwie dobrych obrazów przy akceptowalnej dawce promieniowania oraz odpowiednie warunki do właściwiej interpretacji obrazów. Definiują również stanowisko pracy lekarza oraz wymaganą od niego wiedzę i doświadczenia. Chodzi także o zapewnienie powtarzalności wykonywanych badań. Badania wykonuje się okresowo. Ma to na celu stworzenie możliwości porównywania badań wykonywanych w różnych ośrodkach.

Wymagania są corocznie konsultowane i opiniowane w środowisku lekarskim. - Osobne przepisy określają sposób i częstotliwość przeprowadzania testów specjalistycznych aparatów mammograficznych. Testy takie mogą być wykonywane tylko przez uprawnione do tego osoby i organizacje – wyjaśnia  Mariusz Rogaliński.

 Według Norberta Wasilewskiego z Agfa HealthCare dodatkowo istotną sprawą jest sposób zapisywania obrazu, pozwalający na uzyskanie dostatecznej jakości diagnostycznej, a także koszt wykonania badania. - Ponieważ wyniki amerykańskiego trialu DMIST wykazały, że jakość obrazów uzyskanych metodą cyfrową nie jest gorsza, niż uzyskanych metodą klasyczną-na błonie mammograficznej, istotne stało się uzyskanie badań jak najniższym kosztem – tłumaczy Norbert Wasilewski. - Obliczenia przedstawione przez brytyjskie NHSBSP pokazują, że najtańszym rozwiązaniem jest ucyfrowienie analogowego mammografu za pomocą systemu radiografii komputerowej CR - twierdzi.

Cena się globalizuje

Według Norberta Wasilewskiego do niedawna cena mammografów zależała głównie od marki - mammografy znanych producentów były zawsze droższe. Jednak obecnie, w dobie globalizacji produkcji, producent może być całkiem nieznany, a "znana marka" pojawia się jedynie w postaci naklejki na aparacie. - Wpłynęło to na spłaszczenie różnic cenowych – uważa Norbert Wasilewski.

Jego zdaniem podstawowym wyznacznikiem ceny jest obecnie funkcjonalność aparatu - im bardziej zautomatyzowana obsługa, im mniej wymaga dodatkowych czynności (np. ręcznego demontażu i montażu stolika), tym aparat droższy.

- Ze względu na to, że wszystkie aparaty muszą spełniać te same wymagania cena ich jest uzależniona głównie od jakości i niezawodności urządzenia – mówi Mariusz Rogaliński. - Istotne znaczenie ma dostępność do części zamiennych i serwisu – dodaje.

Ze względu na różne rozwiązania konstrukcyjne aparaty różnią się np. ergonomią pracy. Ma to wpływ na komfort pracy, komfort pacjenta i szybkość badania. - W aparatach cyfrowych stosowane są detektory o różnych rozdzielczościach. Ma to wpływ na jakość uzyskiwanego obrazu ale również na cenę aparatu – mówi Rogaliński.

Oczywiście nadal liczy się marka - mammografy sprzedawane pod marką światowych producentów są nieco droższe. Na cenę decydujący wpływ ma sposób akwizycji obrazu - najtańsze są mammografy analogowe, najdroższe (często wielokrotnie droższe od analogowych) są mammografy cyfrowe.

- Ten sam mammograf znanego producenta w wersji analogowej jest do kupienia za 250 tys. zł, a w wersji cyfrowej nie mniej niż 1,2 mln zł – mówi Norbert Wasilewski.

Zwraca uwagę na fakt, że mimo małych kosztów przy zakupie, systemy analogowe są najdroższe w eksploatacji (zużywają błony i odczynniki). - Dlatego tak wielkim powodzeniem cieszą się mammografy ucyfrowione metodą CR – uważa Wasilewski.

Informuje, że koszt systemu mammografii pośredniej CR wynosi około 150 tys. zł, czyli w przybliżeniu jest równy rocznemu kosztowi błon i odczynników. - O ile mammograf cyfrowy raczej nie zwróci wyłożonych nakładów finansowych w ciągu nawet 10 lat eksploatacji, o tyle ucyfrowienie metodą CR generuje spory zysk najdalej w trzecim roku po instalacji – uważa Wasilewski. Jednak z rozmów z lekarzami, korzystającymi z różnych systemów wynika, że jeżeli placówka będzie wykonywała bardzo duże liczby zdjęć, wówczas szybkość pracy i niezawdność w pełni cyfrowego aparatu jest bardzo pomocna.

Od 165 tys. zł do 1,4 mln zł i więcej

Jak informuje Norbert Wasilewski ceny aparatów zaczynają się od około 165 tys. zł za mammograf analogowy, jednak tego typu sprzęt dobrej klasy kosztuje około 250 tys. zł. Dodatkowo system analogowy wymaga zakupienia wywoływarki do błon mammograficznych, kaset mammograficznych, organizacji ciemni, zakupienia wyposażenia do kontroli jakości itp. Jest to koszt  w granicach 120 tys. zł.

Zdaniem Mariusza Rogalińskiego, kierownika działu radiologii firmy Timko, autoryzowanego dystrybutora amerykańskiej firmy Lorad-Hologic, lidera w produkcji mammografów, w przypadku aparatu analogowego można mówić tutaj o zakresie cenowym 280-350 tys. zł brutto. - Do tego należy doliczyć koszty niezbędnego wyposażenia dodatkowego: negatoskop, kasety, zestaw do kontroli jakości, urządzenie do wywoływania filmów. Powinny się one zamknąć w kwocie do 60 tys. zł brutto – dodaje Rogaliński.

Według niego w przypadku aparatu cyfrowego koszt wraz ze stacją opisową waha się w chwili obecnej na poziomie 1-1,4 mln zł brutto. - Wysokość kosztów dodatkowych zależy w dużej mierze od istnienia odpowiedniej infrastruktury informatycznej w szpitalu i może się wahać od kilkudziesięciu do nawet kilkuset tysięcy  złotych – zastrzega specjalista z Timko. - Do tego należy doliczyć zawsze koszty związane z adaptacją pomieszczeń - dodaje.

Norbert Wasilewski uważa, że najtańszy mammograf cyfrowy (chiński, ale z certyfikatem UE) może kosztować około 650 tys. zł. - Przeciętny mammograf cyfrowy produkcji europejskiej lub amerykańskiej można kupić za nieco ponad 1 mln zł, ale ceny powyżej 1,3 mln zł uchodzą jeszcze za niskie – tłumaczy. Jego zdaniem dodatkowe wyposażenie (stacja diagnostyczna, archiwum cyfrowe) może kosztować nawet 500 tys. zł.

 Według niego ucyfrowienie (metodą CR) mammografu analogowego kosztuje niewiele więcej, niż koszt wyposażenia ciemniowego i do kontroli jakości, czyli kompletny ucyfrowiony system mammograficzny, składający się z dobrego mammografu, kaset, skanera i komputerowej konsoli technika można kupić za około 400 tys. zł.

Tylko duże szpitale kupują pełną cyfrę

 - Aparaty mammograficzne są kupowane chętnie zarówno przez jednostki publiczne jak i prywatne – uważa Mariusz Rogaliński. - Do finansowania zakupów wykorzystywane są często dodatkowe dotacje unijne lub środki celowe przeznaczane na walkę z nowotworami przez ministra zdrowia - wyjaśnia.

Zdaniem Norberta Wasilewskiego placówki niepubliczne najczęściej kupują mammografy analogowe. - Niższa cena oznacza niższe ryzyko w razie plajty firmy - wyjaśnia. Według niego placówki publiczne, korzystające z dotacji unijnych lub programów ministerialnych, często kupują systemy ucyfrowione metodą CR. - Wielkie szpitale i instytuty dysponujące dużymi dotacjami państwowymi kupują mammografy cyfrowe – twierdzi Wasilewski.

Ministerstwo stymuluje rynek

Mammograficzne badania skriningowe są kontraktowane przez NFZ. Średnia cena badania wynosi około 75 zł. - Jeżeli placówka zakontraktuje i wykona około 2 tys. badań rocznie, koszt mammografu zwróci się po trzech, czterech latach – mówi Norbert Wasilewski. - Dla prywatnych przedsiębiorców jest to dość interesująco wysoki wskaźnik zyskowności, dlatego często są kupowane mammografy z przeznaczeniem do badań przesiewowych – dodaje. Według niego nie występuje zjawisko nasycenia rynku sprzętem, ponieważ mammografy 7-8 letnie uważane są za już przestarzałe i są wymieniane.

 – Istniejące  od kilku lat programy ministerialne sprawiają że popyt na nowy sprzęt ustalił się mniej więcej na poziomie kilkudziesięciu aparatów analogowych rocznie – mówi Mariusz Rogaliński.

Jego zdaniem dodatkowe programy związane ze wspieraniem nowoczesnych, innowacyjnych rozwiązań powodują stały wzrost sprzedaży aparatów cyfrowych. - Szacujemy że w chwili obecnej co czwarty sprzedawany aparat mammograficzny to aparat cyfrowy – informuje.

Norbert Wasilewski zwraca uwagę na fakt, że znacznie szybciej od mammografu ulega awariom lub "starzeje się" system akwizycji. - Dotyczy to zarówno mammografów analogowych, w których trzeba wymieniać kasety i wywoływarkę, jak i mammografów cyfrowych, w których średni czas trwałości panela akwizycji rzadko przekracza 5 lat – tłumaczy.

Parametry mammografów skriningowych

Parametry są opisane w Zarządzeniu Prezesa NFZ w sprawie Profilaktyczne Programy Zdrowotne - Załącznik nr 4. Nie mogą być oczywiście sprzeczne z wymogami zawartymi w Rozporządzeniu MZ z dnia 25 sierpnia 2005 ani w Rozporządzeniu MZ z 30 sierpnia 2009 (rozporządzenie koszykowe)

Najistotniejsze wymogi wymogi to:

1) Ognisko lampy rtg nie większe, niż 0,3 dla aparatów o odległości SID z zakresu 60 do 70 cm;
2) Odległość SID co najmniej 60 cm
3) Zasilacz wysokiego napięcia o wysokiej częstotliwości;
4) Zakres wysokiego napięcia co najmniej 25-31 kV z możliwością zmian nie więcej, niż co 1 kV;
5) Automatyczna kontrola ekspozycji (AEC), sterująca co najmniej wartością obciążenia prądowo-czasowego (mAs);
6) Kratki przeciwrozproszeniowe dwóch formatów lub kratka przeciwrozproszeniowa z konstrukcją umożliwiającą rejestrację obrazów w 2 formatach (nie dotyczy systemów skanujących);
7) Alfanumeryczne wyświetlanie parametrów ekspozycji, co najmniej kV, mAs, materiał anody (nie dotyczy systemów pracujących na jednym materiale anody), rodzaj filtra (nie dotyczy systemów pracujących z jednym rodzajem filtra);
8) Średnia dawka gruczołowa (określana zgodnie z aktualnymi zaleceniami Komisji Unii Europejskiej) nie większa niż 2,5 mGy przy ocenie z zastosowaniem warunków klinicznych i fantomu z PMMA o grubości 4,5 cm;
9) Prawidłowe wyniki testów specjalistycznych w zakresie zgodnym z obowiązującymi przepisami w zakresie warunków bezpiecznego stosowania promieniowania jonizującego dla wszystkich rodzajów ekspozycji medycznych;
10) Automatyczne zwolnienie ucisku po ekspozycji;

Ośrodki, które nie zaliczyły tegorocznej kontroli jakości badań mammograficznych:
  • Starogard Gdański NZOZ STOMEDSTAR
  • Dębica Centrum NZOZ
  • Radom NZOZ MEDICON
  • Bydgoszcz 10. Wojskowy Szpital Kliniczny z Polikliniką SPZOZ
  • Sucha Beskidzka ZOZ
  • Piaseczno Centrum Zdrowia s.c.
  • Świebodzin SP ZOZ
  • Olesno ZOZ Olesno
  • Dęblin 6. Szpital Wojskowy w Dęblinie
  • Słupsk NZOZ Klinika Salus
  • Sulęcin SP ZOZ
  • Lędziny Miejski Zespół Opieki Zdrowotnej
  • Katowice SPZLA Maja Przychodnia
Źródło artykułu: Nowoczesna Klinika