Wytyczne dla oddziału ginekologii i położnictwa zostały spisane w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 10 listopada 2006 roku w rozdziale IV (Dz. U. z dnia 24 listopada 2006 roku Nr 213, poz. 1568). Określają one wymogi fachowe i sanitarne pomieszczeń znajdujących się w obrębie oddziału. Z kolei standardy świadczeń zdrowotnych udzielanych pacjentom oraz wykaz sprzętu, jaki powinien znajdować się w oddziale szpitalnym, zostały wymienione w zarządzeniu Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia Nr 69/2009/DSOZ z dnia 3 listopada 2009 roku w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju: leczenie szpitalne (w załączniku nr 3 do rozporządzenia cz.II lit. A pkt XXXIX). Na tych dwóch źródłach zostało oparte niniejsze opracowanie.

Przedstawienie oddziału ginekologii i położnictwa powinno być zgodne z podziałem referencyjnym szpitali z 1998 roku, gdzie określono rodzaje placówek medycznych zgodnie z ich wielkością i przeznaczeniem.

Do pierwszego poziomu referencyjnego należą szpitale udzielające świadczeń zdrowotnych w zakresie czterech spośród podstawowych specjalności medycznych: chorób wewnętrznych, chirurgii ogólnej, położnictwa i ginekologii, pediatrii oraz anestezjologii i intensywnej terapii. Drugi poziom referencyjny stanowią szpitale wojewódzkie udzielające, obok usług zdrowotnych z wymienionych wyżej specjalności, świadczenia z co najmniej czterech następujących dziedzin: kardiologii, neurologii, dermatologii, patologii ciąży i noworodka, okulistyki, laryngologii, chirurgii urazowej, urologii, neurochirurgii, chirurgii dziecięcej, chirurgii onkologicznej. W przypadku trzeciego poziomu mowa jest o szpitalach klinicznych oraz jednostkach badawczo - rozwojowych Ministerstwa Zdrowia. 

Normy prawne związane ze świadczeniami zdrowotnymi są różne dla każdego z trzech poziomów i zostały zawarte w najnowszym zarządzeniu Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia Nr 69/2009/DSOZ z dnia 3 listopada 2009 roku w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju: leczenie szpitalne (w załączniku nr 3 do rozporządzenia cz. II lit. A pkt XXXIX). 

Sprzęt specjalistyczny oraz badania wykonywane na oddziale ginekologii i położnictwa szpitala należącego do I poziomu referencyjnego

Do pomieszczeń znajdujących się w oddziale I poziomu referencyjnego należy blok operacyjny, wyodrębniona sala operacyjna do cięć cesarskich oraz łóżka intensywnej opieki medycznej z wydzielonym stałym dyżurem pielęgniarskim. Świadczenia oferowane przez tego typu szpital zostały określone jasno w trzech punktach. Po pierwsze - opieka lekarska powinna być zapewniona całodobowo we wszystkie dni tygodnia. Po drugie - pacjent ma prawo do stałej obecności lekarza specjalisty w dziedzinie położnictwa i ginekologii w miejscu udzielania świadczeń. Trzecim założeniem jest stała obecność specjalisty anestezjologii (lub anestezjologii i reanimacji lub anestezjologii i intensywnej terapii) w lokalizacji. 

Rodzaj sprzętu wymieniono w punkcie 38.1.3, są to:

• kolposkop,

• aparat KTG,

• kardiomonitor - w miejscu udzielania świadczeń.

 Dodatkowo oceniane jest posiadanie następującego sprzętu:

• laparoskop,

• histeroskop diagnostyczno-operacyjny,

• aparat USG z opcją kolorowego Dopplera - w lokalizacji.

Na tym poziomie referencyjnym lekarze powinni wykonywać badania zapisane w trzech punktach:

• partogram,

• ciągłe badanie KTG przed i w trakcie porodu - w miejscu udzielania świadczeń,

• histopatologicznych śródopercyjnych - zapewnienie dostępu.

Organizacja oddziału ginekologii i położnictwa w szpitalu II poziomu referencyjnego

Podział pomieszczeń jest taki sam, jak w przypadku oddziału szpitala określonego w definicji I poziomu referencyjnego, dodatkowo dochodzi obowiązek stworzenia oddziału neonatologicznego z równoważnym lub wyższym poziomem referencyjnym. Podobnie jest w przypadku badań i opieki lekarskiej - tu następuje możliwość wykonania znieczulenia śródporodowego w systemie „matka z dzieckiem”, według wytycznych z rozporządzenia Ministra Zdrowia sale chorych powinny być wyposażone w urządzenia umożliwiające mycie i pielęgnację niemowląt. W szpitalu II poziomu referencyjnego istnieje możliwość wykonania badań laboratoryjnych w lokalizacji. Jasno określono także rodzaje sprzętu specjalistycznego:

• kolposkop,

• aparat KTG,

• kardiomonitor,

• aparat USG zapewniający wykonanie badań zgodnych z profilem udzielanych świadczeń - w miejscu ich udzielania,

• laparoskop,

• histeroskop diagnostyczno-operacyjny - w lokalizacji.

Warunki przestrzenne na oddziale ginekologii i położnictwa w szpitalu III poziomu referencyjnego

Wytyczne określone w 3. załączniku jasno wskazują, że w dużych specjalistycznych ośrodkach zdrowia istnieje możliwość wykonywania więcej niż jednego cięcia cesarskiego jednocześnie. Wyodrębniona opieka lekarska powinna być dostępna we wszystkie dni tygodnia wraz z możliwością stałej konsultacji lekarza specjalisty położnictwa i ginekologii - w miejscu udzielania świadczeń. Poza tym reszta usług musi zostać spełniona jak w przypadkach opisanych wyżej.

Sprzęt, który powinien znajdować się w oddziale to:

• aparat KTG,

• kardiomonitor,

• kolposkop,

• aparat USG zapewniający wykonanie badań zgodnych z profilem udzielanych świadczeń, 

• laparoskop,

• histeroskop diagnostyczno - operacyjny - w miejscu udzielania świadczeń, echokardiograf lub aparat USG z opcją kolorowego Dopplera - całodobowo w lokalizacji.

Badania wykonywane przez lekarzy specjalistów, podobnie do poprzednich wytycznych to: partogram, EKG płodu lub komputerowa analiza KTG (kompleksowy system nadzoru okołoporodowego) oraz badania laboratoryjne. Pacjentki powinny mieć także dostęp do świadczeń związanych z diagnostyką prenatalną (kordocenteza, biopsja trofoblastu, amniopunkcja, fetoskopia) czy gazometrią krwi pępowinowej w lokalizacji. Ponadto musi istnieć możliwość przeprowadzenia badań cytogenetyczncych czy histopatologicznych śródoperacyjnych płodu.

Oddział powinien mieć pracownię endoskopii, całodobowy blok operacyjny, oddział neonatologiczny z równoważnym lub wyższym poziomem referencyjnym w lokalizacji, wyodrębnioną salę operacyjną do cięć cesarskich oraz łóżka intensywnej opieki medycznej z wydzielonym stałym dyżurem pielęgniarskim - w miejscu udzielania świadczeń.