Szukasz sprzętu medycznego? Wypełnij darmowe zapytanie
Wypełnij darmowe zapytanie
MedicalOnline.pl wyszukuje najlepszych dostawców
i przesyła im Twoje zapytanie
Dostawcy przesyłają Ci oferty handlowe dotyczące zapytania
sprzęt medyczny
Wyślijzapytanie ofertowe

Ultrasonografia - wczoraj i dziś.

Witold Ponikło/PM | 2008-11-19
Ultrasonografia - wczoraj i dziś.

<p><strong>4 D ultrasound</strong> &ndash; technika animacji obraz&oacute;w&nbsp; 3 D &ndash; daje efekt ruchomego obrazu</p>

Ultrasonografia jest jedną z kilku stosowanych obecnie technik diagnostyki obrazowej. W ciągu kilkudziesięciu lat obecności na rynku technologii medycznych, stała się standardem, bez którego trudno sobie wyobrazić współczesną medycynę. Ultrasonografia pojawiła się jako technologia medyczna na przełomie lat 40’ i 50’ ubiegłego wieku, szybko zyskując zwolenników, mimo dużych trudności w interpretacji uzyskiwanego wtedy obrazu i ograniczenia wartości diagnostycznej dostarczanych danych. Na przełomie lat 60’ i 70’ aparaty USG znalazły się w większości nowoczesnych szpitali. 

 

Podobnie jak w innych technologiach medycznych, rozwój ultrasonografii jest ściśle związany z rozwojem takich dziedzin nauki jak: elektronika, informatyka i inżynieria materiałowa. Obecnie, aparaty ultrasonograficzne produkowane są przez wiodące firmy z obszaru aparatury medycznej, a o udział w rynku trwa między nimi silna walka konkurencyjna. Ultrasonografia opiera się na prawach fizyki odnoszących się do fal – w tym przypadku fal ultradźwiękowych, co w przypadku zastosowań medycznych oznacza fale o częstotliwości od 2 aż do kilkudziesięciu MHz. Obraz diagnostyczny uzyskiwany jest poprzez interpretację sygnału ultradźwiękowego wysłanego w głąb ciała pacjenta, który zostaje odbity od granic ośrodków różnego rodzaju tkanek.

<%n_p%>

 

Podstawowe techniki obrazowania ultrasonograficznego to:

  • A-mode – najprostszy rodzaj ultrasonografii, pozwalający ustalić odległość przetwornika od badanej tkanki ciała pacjenta;
  • B-mode – technika umożliwiająca uzyskanie dwuwymiarowego obrazu na ekranie aparatu USG;
  • M-mode – odmiana techniki B-mode umożliwiająca uzyskiwanie dwuwymiarowego obrazu dynamicznego;
  • Doppler mode – obrazowanie wykorzystujące efekt Dopplera;
  • 3 D ultrasound – uzyskiwanie trójwymiarowego obrazu konstruowanego dzięki przemieszczaniu (przez operatora) przetwornika, co umożliwia przetworzenie danych obrazowych do formy przestrzennej;
  • 4 D ultrasound – technika animacji obrazów  3 D – daje efekt ruchomego obrazu.


Ultrasonografia – podobnie jak każda inna technika obrazowania - ma swoje zalety i wady. Poniżej zestawiono najważniejsze z nich:

ZALETY:

  • Badanie ultrasonograficzne nie jest – w świetle obecnej wiedzy medycznej – obarczone efektami ubocznymi. Jest to konkluzja wynikajaca z raportów Word Heath Organization (WHO, oraz Food and Drug Administration (FDA) . Mimo braku ewidencji efektów ubocznych (co wynika z niskiego poziomu natężenia energii ultradźwiękowej stosowanej do badania diagnostycznego) , obydwa raporty zalecają badanie ultrasonograficzne tylko w przypadku faktycznej potrzeby medycznej. Generalnie, w badaniach ultrasonograficznych zalecane jest stosowanie najniższego poziomu energii, przy której uzyskiwane są niezbędne do postawienia rozpoznania dane – zasada ALARA (as low as reasonably achievable) . Taka ostrożność dotyczy szczególnie badań w zakresie położnictwa – w tym przypadku emitowana energia ultrasonograficzna oddziałuje na wrażliwe komórki płodu, w tym szczególnie komórki nerwowe. Z tego powodu, brytyjski National Institute for Clinical Excellence (NICE), od roku 2003 monitoruje prawidłowość i celowość badań ultrasonograficznych. Z kolei FDA wyznaczyła limit energii ultradźwiękowej emitowanej z przetwornika podczas badań prenatalnych do poziomu 94 mW/cm2.
  • Dobra wizualizacja mięśni i tkanek miękkich.
  • Niski (w porównaniu do innych technik obrazowania, koszt wykonania badania.
  • Niski (w porównaniu do innych technik obrazowania, koszt zakupu aparatu. Dodatkowo, aparaty USG są przewoźne i nie wymagają żadnych specjalnych warunków instalacji. Do podstawowej diagnostyki, aparaty USG są na tyle małe gabarytowo i lekkie, że należy je zakwalifikować jako przenośne.


WADY:

  • Wartość diagnostyczna obrazów ultrasonograficznych jest silnie uzależniona od operatora – umiejętność odpowiedniego ułożenia przetwornika w stosunku do badanego organu umożliwia maksymalizację ilości uzyskanych informacji.
  • Obrazowanie głębokich struktur ciała jest utrudnione, co dotyczy szczególnie osób otyłych.
  • Ultrasonografia praktycznie nie sprawdza się w obrazowaniu kości, podobnie jak w przypadku obecność gazu pomiędzy przetwornikiem, a badanym organem.


Długa lista zastosowań diagnostyki ultrasonograficznej – od badań specjalistycznych wykonywanych w gabinecie diagnostycznym do obrazowania śródoperacyjnego powoduje, że można wyróżnić dwa typy ultrasonografów:

 

  • do zastosowań ogólnych – generalnie przeznaczonych do badań jamy brzusznej;
  • do zastosowań specjalistycznych – na przykład kardiologii, oftalmologii lub badań naczyń krwionośnych.
  •  

Podział aparatów ultrasonograficznych związany jest z zakresem częstotliwości przetworników, które mogą być podłączone do aparatu, a tym samym ze spektrum  możliwości diagnostycznych. Wszystko to zgodnie z prawem fizyki: im większa częstotliwość, tym mniejsze detale mogą być zidentyfikowane na obrazie, ale jednocześnie, tym płytsza penetracja w głąb ciała.


Producenci aparatury ultrasonograficznej, w większości przypadków, umożliwiają wykonywanie niektórych badań specjalistycznych – na przykład ginekologicznych - aparatami do zastosowań ogólnych. Oznacza to jednak konieczność nabycia odpowiedniego przetwornika i z reguły dodatkowego, specjalistycznego oprogramowania. Mimo takich możliwości, instytucja ochrony zdrowia świadcząca wielospecjalistyczne usługi medyczne musi być z reguły wyposażona w więcej niż jeden ultrasonograf. Wynika to zarówno z faktycznych potrzeb diagnostycznych, jak i z szybkości postępu technicznego w ultrasonografii – na przykład wyposażenie aparatu USG w funkcję Doppler jest obecnie standardem, podczas gdy jeszcze kilka lat temu, była to zaawansowana opcja aparatu. Poza tym, funkcja Doppler sprzed lat – tak zwany color Doppler, realizowana z użyciem ciągłej emisji fali ultradźwiękowej (continous wave Doppler – CW) – jest inna niż współczesny Doppler, wykorzystujący paczki fali (pulsem wave Doppler – PW) . Podobnie technika Duplex (połączenie wartości diagnostycznych obrazów uzyskiwanych w technice B-mode i Color Doppler) , obrazowanie  3 D oraz 4 D stają się coraz bardziej powszechnie dostępne.

Zatem wybór aparatu ultrasonograficznego związany jest przede wszystkim z akceptacją faktu, że nie ma tego jednego, „najlepszego” aparatu USG, a następnie z rozstrzygnięciem podstawowej kwestii: Jakie jest przeznaczenie aparatu? Oczywiście diagnostyka obrazowa, ale przecież jedno z dostępnych zastosowań ultrasonografii będzie dominujące. Czy owa dominacja będzie na tyle silna (duża liczba badań) , by zdecydować się na aparat specjalistyczny? Jeżeli tak, to czy producent umożliwia wykonywanie tym aparatem jeszcze innego rodzaju badań? Jak kosztowne są dodatkowe opcje? Jakie są ceny rynkowe takiego aparatu w wersji podstawowej i z ewentualnymi opcjami dodatkowymi? Czy oprogramowanie ultrasonografu i dobór sond w pełni koreluje ze wskazanym przeznaczeniem aparatu? Rozstrzygnięcie powyższych kwestii nie powinno sprawić większego kłopotu doświadczonemu użytkownikowi aparatów USG. Z punktu widzenia technicznego, warto jeszcze zainteresować się metodą rejestracji wyniku badania (a w domyśle kosztem dokumentacji) . Istotne jest także, żeby aparat USG był przygotowany do pracy w sieci informatycznej, czyli by udostępniał wynik badania w formie elektronicznej w standardzie obrazowym DICOM 3. Przeznaczenie aparatu determinuje także jego cechy ergonomiczne – wagę, gabaryty, łatwość transportu. Te parametry nie mają większego znaczenia dla aparatu używanego stacjonarnie, ale stają się istotnymi przesłankami wyboru w przypadku aparatu używanego w wielu miejscach.

Warto również wykonać analizę stopnia wykorzystania aparatu, a w następnej kolejności, posługując się oczekiwaną liczbą badań, ustalić przybliżony koszt pojedynczego badania (z uwzględnieniem amortyzacji aparatu, przy założeniu, że roczna stawka amortyzacyjna wynosi 20%) . W koszcie badania należy również uwzględnić koszt serwisu – mimo że aparaty USG są wysoce niezawodne, to jednak wymagają przeglądów okresowych. Ich koszt roczny, wraz z naprawami, można przyjąć na poziomie około 5% wartości aparatu. Taki rachunek kosztów może być wielce przydatny przy rozstrzyganiu poziomu zaawansowania technicznego aparatu – przecież im droższy aparat, tym wyższy koszt pojedynczego badania.

Należy w tym miejscu zadać krytyczne pytanie: czy aparaty USG którymi dysponuje już nasza instytucja nie są w stanie wykonać, dodatkowych, analizowanych badań? Przecież po upływie 5 lat, kupowany teraz aparat nie będzie miał wartości księgowej, a jego użytkownicy będą z uczuciem zazdrości patrzyli na możliwości diagnostycznego nowego modelu. Zatem warto zmaksymalizować wykorzystanie posiadanych zasobów, by ich faktyczne zużycie stwarzało argument do zakupu nowoczesnego aparatu. By uzmysłowić sobie co w technice medycznej znaczy upływ czasu, warto przypomnieć, że pierwszy tranzystor skonstruowany został 60 lat temu, pierwszy układ scalony 46 lat temu, a pierwszy mikroprocesor (zawierający zaledwie  2 000 tranzystorów, wobec 580 milionów jakie zawiera współczesny procesor czterordzeniowy  Intel Core™ 2 Quad, ma 36 lat! To tempo rozwoju elektronik przekłada się wprost na tempo unowocześniania aparatury medycznej.

Gwałtowny postęp techniczny powoduje, że już 5-cio letnie aparaty są niechętnie używane, gdyż uznawane są za przestarzałe. Zatem warto urealnić oczekiwania, przypominając sobie dodatkowo dość oczywistą prawdę, że im bardziej skomplikowany aparat, tym węższy jest krąg jego użytkowników.

Brak tagów